ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ: ଅଙ୍ଗ ଦାନ ର ଗୁରୁତ୍ୱ, ଅଙ୍ଗ ସଂଗ୍ରହ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତିରୋପଣର ପ୍ରକାର
Reviewed by: Manipal Hospitals
Posted on
6 Min Read

Not sure what you’re looking for?
Get in touch with our representatives for help!
Contact Usଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ହେଉଛି ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନର ଏକ ଅସାଧାରଣ ଅବଦାନ। ଏହି ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଯୁକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ବିଶ୍ୱର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି। ଯେତେବେଳେ ମଣିଷର ଶରୀରର କୌଣସି ଅଙ୍ଗ ଗୁରୁତର ଭାବରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦିଏ, ସେତେବେଳେ ସୁସ୍ଥ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ମାଧ୍ୟମରେ ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇପାରେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସଫଳ କରିବାରେ ଅଙ୍ଗ ଦାନ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଏ। ଅଙ୍ଗ ଦାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନେକ ଗୁରୁତର ରୋଗୀ ନୂତନ ଜୀବନ ପାଇବାର ସୁଯୋଗ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଏହି ବ୍ଲଗ୍ରେ ଆମେ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଆଲୋଚନା କରିବୁ, ଯେଉଁଥିରେ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତିରୋପଣର ପ୍ରକାର, ଅଙ୍ଗ ଦାନର ଗୁରୁତ୍ୱ, ଏହାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଏହାର ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଣିପାରିବେ।
ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ କଣ?
ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ହେଉଛି ଏକ ସର୍ଜିକାଲ (Surgical) ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଶରୀରର ଅସୁସ୍ଥ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ନକରୁଥିବା ଅଙ୍ଗକୁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ସୁସ୍ଥ ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ବଦଳାଯାଇଥାଏ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇହେବ ଏବଂ ରୋଗୀଙ୍କୁ ନୂତନ ଜୀବନ ମିଳିପାରେ। ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ସୁସ୍ଥ ଅଙ୍ଗ ଅଙ୍ଗ ଦାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ଅଙ୍ଗ ଦାନ ପ୍ରତି ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଅଧିକ ରୋଗୀ ସମୟମତେ ଚିକିତ୍ସା ଓ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣର ସୁବିଧା ପାଇପାରିବେ। ଏହା କେବଳ ରୋଗୀଙ୍କ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନମାନକୁ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ନତ କରିଥାଏ। ଆସନ୍ତୁ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ଲାଭ ସମ୍ପର୍କରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଜାଣିବା।

ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣର ପ୍ରକାର (ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତିରୋପଣର ପ୍ରକାର)
ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଅଙ୍ଗଦାନ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ରହିଛି। ଏହି ଅଙ୍ଗ ଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଅନେକ ରୋଗୀ ନୂଆ ଜୀବନ ପାଇଥାନ୍ତି।
୧. ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅଙ୍ଗଦାନ (Living Donation)
ଜୀବନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର କେତେକ ଅଙ୍ଗ ଦାନ କରିପାରନ୍ତି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ କିଡନି (Kidney) କିମ୍ବା ଲିଭର (Liver) ର ଏକ ଅଂଶ ଦାନ କରିପାରନ୍ତି।
୨. ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅଙ୍ଗଦାନ (Deceased/Dead Donation)
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମସ୍ତିଷ୍କ ମୃତ (Brain Dead) ଘୋଷଣା କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପରିବାରର ସମ୍ମତିରେ ଅଙ୍ଗ ଦାନ (ଯଥା କିଡନି, ଲିଭର, ହୃଦୟ, ଫୁସଫୁସ) କରାଯାଇପାରେ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କେଉଁ ଅଙ୍ଗ ଦାନ କରାଯାଇପାରିବ ବୋଲି ଜାଣିବା ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
କେଉଁ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ହୋଇପାରିବ?
ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ କରାଯାଉଛି।
-
କିଡନି (Kidney): ବୃକ୍କ ସମସ୍ୟା ହେଲେ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ କରାଯାଏ। ଏହା ରକ୍ତରୁ ବର୍ଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଓ ଅଧିକ ପାଣି ବାହାର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
-
ଲିଭର (Liver): ଏହାର କିଛି ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ କରାଯାଇପାରେ।
-
ହୃଦୟ (Heart): ଗୁରୁତର ହୃଦରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ହୃଦୟ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ଆବଶ୍ୟକ।
-
ଫୁସଫୁସ (Lungs): ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଜନିତ ସମସ୍ୟା ହେଲେ ଏହା କରାଯାଏ।
-
ଅଗ୍ନାଶୟ (Pancreas): ମଧୁମେହ (Diabetes) ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ କରାଯାଏ।
-
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଏବଂ ତନ୍ତୁ: ଆନ୍ତ୍ର (Intestine), କର୍ନିଆ (Cornea), ହାଡ଼ (Bones) ଇତ୍ୟାଦି।
କାହିଁକି ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ?
-
ଅଙ୍ଗର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟର କ୍ଷତି (End Stage Organ Failure)
-
ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ବୃକ୍କ ରୋଗ (Chronic Kidney Disease)
-
ଲିଭର ସିରୋସିସ (Liver Cirrhosis)
-
ଗୁରୁତର ହୃଦୟ ବିଫଳତା (Advanced Heart Failure)
-
ଗୁରୁତର ଫୁସଫୁସ ରୋଗ (Severe Lung Disease)
ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣର ପ୍ରସ୍ତୁତି
-
ଡାକ୍ତରୀ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ (Medical Assessment)
-
ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା (Blood Test)
-
ଟିସ୍ୟୁ ମ୍ୟାଚିଂ (Tissue Matching)
-
ମାନସିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ (Psychological and Social Evaluation)
-
Donor ଉପଲବ୍ଧତା ଓ ମ୍ୟାଚିଂ (Donor Availability and Matching)
-
ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଙ୍ଗ ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ଦାତାଙ୍କ ବିବରଣୀର ଯାଞ୍ଚ ମଧ୍ୟ କରାଯାଏ।
ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା
ରୋଗୀଙ୍କ ସମସ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ।
୧. ସର୍ଜରୀ ପୂର୍ବ ପ୍ରସ୍ତୁତି (Pre-Surgery Preparation)
ସର୍ଜରୀ ପୂର୍ବରୁ ରୋଗୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗ (Organ), ରକ୍ତ ଗୋଷ୍ଠୀ (Blood Group) ଓ Tissue Matching କରାଯାଏ।
୨. ସର୍ଜରୀ ସମୟର ପ୍ରକ୍ରିୟା (During Surgery)
-
ଅନେସ୍ଥେସିଆ (Anesthesia): General Anesthesia ଦିଆଯାଏ।
-
ଚିରା (Incision): ଶରୀରରେ ଚିରା କରାଯାଏ।
-
ସଂଯୋଗ (Connection): Blood Vessels ସହ ସଂଯୋଗ କରାଯାଏ।
-
ବନ୍ଦ କରିବା (Closing the Incision): Stitches ଲଗାଯାଏ।
୩. ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯତ୍ନ (Post-Surgery Care)
ଅପରେସନ ପରେ ରୋଗୀଙ୍କୁ କଠୋର ଡାକ୍ତରୀ ନିରୀକ୍ଷଣ (Medical Observation) ରେ ରଖାଯାଏ। ନୂତନ ଦେହରେ ନୂଆ ଅଙ୍ଗର ଗ୍ରହଣ କ୍ଷମତା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ରହୁଥିବାକୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରାଯାଏ।
ପ୍ରତିରୋଧ କ୍ଷମତା ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଇମ୍ୟୁନୋସପ୍ରେସାଣ୍ଟସ୍ (Immunosuppressants) ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ।
ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣର ସୁଫଳ (Benefits of Organ Transplantation)
ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ପରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ସାଧାରଣ ଜୀବନ ବିତାଇପାରନ୍ତି। ଏହା ଅନେକ ଗୁରୁତର ରୋଗୀଙ୍କୁ ଜୀବନର ନୂଆ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ।
୧. ଜୀବନ ରକ୍ଷା (Life Saving)
ଅନେକ ଗୁରୁତର ରୋଗରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା କାମ କରେନାହିଁ, ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇଥାଏ।
୨. ଉତ୍ତମ ଜୀବନମାନ (Better Quality of Life)
ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ପରେ ରୋଗୀ ସାଧାରଣ ଜୀବନ ଯାପନ କରିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସହଜରେ କରିପାରନ୍ତି।
୩. ଉତ୍ତମ ଅଙ୍ଗ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା (Better Organ Function)
ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ କିମ୍ବା ଅସୁସ୍ଥ ଅଙ୍ଗର ପରିବର୍ତ୍ତେ ସୁସ୍ଥ ଅଙ୍ଗ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରେ।
୪. ଅଧିକ ସ୍ୱାଧୀନତା (Greater Independence)
ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ପରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଧିକ ସ୍ୱାଧୀନ ଜୀବନ ବିତାଇପାରନ୍ତି।
ଏହି ସୁଫଳଗୁଡ଼ିକ ଅଙ୍ଗ ଦାନର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ସମାଜକୁ ସଚେତନ କରିଥାଏ।
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅସୁବିଧା ଓ ଜଟିଳତା (Risks and Complications)
୧. ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ (Organ Rejection)
କାରଣ: ଶରୀରର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ପ୍ରଣାଳୀ (Immune System) ନୂଆ ଅଙ୍ଗକୁ ନିଜ ଶରୀରର ଅଂଶ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ ନକରି ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିପାରେ।
ଲକ୍ଷଣ: ନୂତନ ଅଙ୍ଗ ଠିକ୍ ଭାବରେ କାମ ନକରିବା, ଦୁର୍ବଳତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଟିଳତା।
୨. ଇମ୍ୟୁନୋସପ୍ରେସାଣ୍ଟ ଔଷଧର ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (Side Effects of Immunosuppressants)
ଔଷଧ ଖାଇବା ଫଳରେ ଶରୀରରେ ବିଭିନ୍ନ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୋଇପାରେ।
ସଂକ୍ରମଣ ଆଶଙ୍କା
ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ କ୍ଷମତା କମିଯିବାରୁ ଭାଇରସ ଓ ଫଙ୍ଗସ୍ (ଯଥା CMV) ସଂକ୍ରମଣ ହୋଇପାରେ।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଜଟିଳତା
-
ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ (Hypertension), ଡାଇବେଟିସ୍ (Diabetes) ଏବଂ ହାଡ଼ ଦୁର୍ବଳତା (Osteoporosis) ହୋଇପାରେ।
-
ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟ ଶାରୀରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଇପାରେ।
-
ଆଘାତ ଓ ସଂକ୍ରମଣ ହେତୁ ଅପରେସନ୍ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ୟା (Surgical Complications) ହୋଇପାରେ।
ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ପରେ ଯତ୍ନ (Recovery After Organ Transplant)
ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ପରେ ରୋଗୀଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଯତ୍ନ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ।
୧. ଔଷଧ ସେବନ (Medication)
ନିୟମିତ ଭାବରେ ଔଷଧ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ।
୨. ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ (Diet and Nutrition)
-
ସମତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ, ପ୍ରୋଟିନ୍ ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ।
-
ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
୩. ସଂକ୍ରମଣ ରୋକିବା (Infection Prevention)
ନିଜ ଶରୀର ସଫା ରଖିବା, ସଫା-ସୁଥା ପରିବେଶରେ ରହିବା ଏବଂ ଭିଡ଼ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।
୪. ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ (Regular Check-ups and Follow-ups)
ନିୟମିତ ଭାବରେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଏବଂ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା (Blood Test) କରାଇବା ଆବଶ୍ୟକ।
୫. ବ୍ୟାୟାମ ଏବଂ ବିଶ୍ରାମ (Exercise and Rest)
ଶରୀରର ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ ବ୍ୟାୟାମ ଏବଂ ଯଥେଷ୍ଟ ବିଶ୍ରାମ ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରଥମ କିଛି ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକ ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତୁ।
ଉପସଂହାର (Conclusion)
ମଣିପାଲ ହସ୍ପିଟାଲ୍ସ ଭୁବନେଶ୍ୱର ରେ ଆଧୁନିକ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ସେବା ମାଧ୍ୟମରେ ଅନେକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ନୂଆ ଜୀବନ ଦିଆଯାଉଛି। ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନର ଏକ ଅସାଧାରଣ ସଫଳତା, ଯାହା ଅନେକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ନୂଆ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ। ସାମାଜିକ ସଚେତନତା, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉନ୍ନତି, ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଣାଳୀର ସମନ୍ୱୟରେ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ଆଜି ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନରେ ନୂତନ ଆଶା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ସଠିକ୍ ଚିକିତ୍ସା ଓ ଯତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଫଳ ହୋଇପାରେ।
ଅଙ୍ଗ ଦାନ ସୂଚନା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ ପାଇଁ ସରକାରୀ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ସଂସ୍ଥାର ପରାମର୍ଶ ନେବା ଉଚିତ। ଅଙ୍ଗ ଦାନ ମାନବ ସେବାର ଏକ ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ।
Frequently Asked Questions
ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ହେଉଛି ଏକ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯେଉଁଥିରେ ଅସୁସ୍ଥ କିମ୍ବା ଅକାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଅଙ୍ଗକୁ ସୁସ୍ଥ ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ବଦଳାଯାଇଥାଏ। ଏହା ରୋଗୀଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ଏବଂ ଜୀବନମାନ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
କିଡନି, ଲିଭର, ହୃଦୟ, ଫୁସଫୁସ, ଅଗ୍ନାଶୟ ଏବଂ କର୍ନିଆ ପରି ଅଙ୍ଗ ଓ ତନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ କରାଯାଇପାରେ। ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟ କିଛି ତନ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ କରାଯାଏ।
ନିୟମିତ ଭାବରେ ଔଷଧ ସେବନ, ସମତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ମାନିବା ଆବଶ୍ୟକ। ସଂକ୍ରମଣରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ସଫା-ସୁଥା ପରିବେଶରେ ରହିବା ଉଚିତ।
ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ବହୁତ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇଛି। ତଥାପି, ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ଓ ସଂକ୍ରମଣ ପରି କିଛି ଝୁକି ରହିଥାଏ, ଯାହାକୁ ଡାକ୍ତରୀ ନିରୀକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ।

